الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
152
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
آيهء نبأ نه تنها در حجيّت ساير خبرها كاربرد ندارد ، بلكه در حجيّت خبر واحد عادل هم به كار نمىرود . * قول به افراط پيرامون دلالت آيهء نبأ در حجيّت خبر واحد چه گفته است ؟ مىگويند : آيهء نبأ نه تنها در حجيّت خبر واحد عادل كاربرد دارد ، بلكه در ساير خبرها نيز دلالت بر حجيّت آنها مىكند . * بر اساس قول به افراط آيهء نبأ چند قسم از اقسام خبر را حجت مىكند ؟ به جز خبر ضعيف غير منجبر ساير اقسام را حجّت مىكند . * مراد از عبارت ( و قد يستدل بمنطوقها . . . ) چيست ؟ دليل گروه مذكور بر اين مدعاست مبنى بر اينكه : تبيّن اعمّ است از تبيّن علمى و تبيّن ظنّى . و مراد آيهء شريفه اين است كه شرط عمل به خبر فاسق تبيّن است ، يعنى پس از تحصيل علم و يا ظنّ مىتوان به خبر فاسق عمل نمود . و لذا وقتى مراد ، تحصيل ظنّ شد ، منطوق آيه خبر ضعيف منجبر را نيز دربر مىگيرد هرچند مخبر آن فاسق باشد ، لكن شهرت عملى ، و يا شهرت فتوائى و يا شهرت روائى موجب ظنّ به چنين حديثى مىشود . در نتيجه شرط العمل حاصل شده و چنين خبرى به حكم منطوق آيه حجت مىشود و هكذا خبر ضعيف منجبر به اجماع منقول و يا منجبر به خبر ضعيف ديگر . حال اگر ظنّ در تبيّن ظنّى را به ظنّ تفصيلى و ظنّ اجمالى تعميم دهيم ، آيهء شريفه بر حجيّت خبر ثقه و خبر حسن هم دلالت مىكند . در نتيجه : به واسطهء آيه نبأ حجيّت چهار قسم از پنج قسم خبر واحد ثابت مىشود منتهى ، سه قسم با منطوق آيه و يك قسم كه خبر عادل واحد باشد با مفهوم آيه . * مراد مستشكل از ظنّ تفصيلى در ما نحن فيه چيست ؟ اين است كه : نسبت به خصوص اين خبر ، قرينه بر صدقش از خارج داشته باشيم مثل خبر ضعيف منجبر كه همينطور است . * مراد مستشكل از ظنّ اجمالى در ما نحن فيه چيست ؟ اين است كه : نسبت به فردفرد روايات خارجيهء اين راوى ، ظنّ بر صدق و قرينه بر صدقش نداريم ، لكن به طور مجمل و سربسته از طريق علم رجال بدست آوردهايم كه فلان راوى ثقه و اجتنابكنندهء از كذب است